باهوش به نام پطر بود . بعد از درگذشت فيورد سوم بزرگان مسكو در سال 1682 م . پطر را كه بيش از ده سال نداشت ، تزار اعلام كردند . اما بستگان مادر ايوان پنجم اين انتخاب را به رسميت نشناختند و چون ايوان هم به علت بيمارى ، قدرت در دست گرفتن زمام امور را نداشت ، خواهرش سوفى كه زنى چابك و فعال بود به جاى وى در رأس ناراضيان قرار گرفت و سرانجام مقرر شد ايوان پنجم و پطر تحت نيابت سلطنت سوفيا مشتركا زمام امور را در دست گيرند . در سال 1689 م . سوفيا سقوط كرد . ايوان پنجم در سال 1696 م . درگذشت . از اين‌زمان پطر يگانه تزار روسيه شد . ( 1682 - 1725 م . ) سوفى خواهر پطر پس از رسيدن به مقام نيابت سلطنت برادر خود پطر را بر خلاف رسم قديم از قصر كرملين خارج كرد و او را به قريه‌اى نزديك مسكو فرستاد كه در حقيقت زندانى باشكوه بود و تأثير فراوانى در تربيت روحى و اخلاقى پطر داشت . بعد از مدتى به سهولت با سپاهى آراسته كه خود تهيه ديده بود با سوفى از در مخالفت درآمد و به آسانى بر او غلبه كرد و رسما به سلطنت رسيد . وى درصدد برآمد رعاياى نيمه وحشى خود را بسوى تمدن غربى هدايت كند . بنابراين تصميم گرفت ديوارى را كه سوئد ، لهستان و عثمانى بين روسيه و كشورهاى غربى كشيده بودند درهم شكند و روزنه‌اى به سوى غرب باز كند و بدين منظور جنگهايى با عثمانى و سوئد كرد و آنها را شكست داد . سپس پطر مسافرتهاى زيادى به كشورهاى اروپاى غربى كرد . اين حادثه مصادف است با سالى كه گيوم دورانژ ، انگلستان را منقلب ساخت و لويى چهاردهم جنگ معروف به ليگ دوگسبورگ را شروع كرد . ارتباط پطر با اروپاييان مقيم مسكو اساسىترين وقايع دوران جوانى و مهمترين حادثه تغيير دهنده زندگى او محسوب مىشود . سوئد : پادشاه سوئد در اين‌زمان كارل يازدهم است . ( 1660 - 1697 م . ) در سال 1682 م . ريكداك ( پارلمان ملى سوئد ) به او اختيارات مطلق داد كه وى از همين اختيارات ، نهايت استفاده را در زمينهء اصلاحات اجتماعى از جمله كوتاه كردن دست اشراف و اعمال نفوذ آنها در امور داخلى كرد و بيش‌ازپيش به تثبيت قدرت سلطنت پرداخت . فرانسه : پادشاه فرانسه در اين‌زمان لوئى چهاردهم است . ( 1643 - 1715 م . ) دوران